DER WAHRE WEG DES SEINS
Buchrezension von Dr. Philosophie Dimitris Georgopoulos
Wir werden ein paar Zeilen über das Buch von Herrn Rini mit dem oben genannten Titel als zentrales Thema schreiben. Im Allgemeinen zeichnet es sich formal durch einen essayistischen Diskurs und inhaltlich durch eine erfahrungsbasierte Komposition des Seins aus, wie der Autor selbst es theoretisch durch die Texte großer Denker der Philosophie in ihrer Historie und praktisch durch die Schwingungen seiner eigenen menschlichen Erfahrung kennengelernt hat. Die Erwartungen des Autors durchdringen jedes Kapitel des Buches, wie Licht, das auf eine nicht so glatte Oberfläche fällt, und werden in Bedeutungen gesammelt, die versuchen, den komplexen Charakter der gemeinsamen Realität zu erfassen. Genauer gesagt fragt sich der Autor hauptsächlich, wo der Weg des Seins im Laufe des dunklen Tages der Existenz liegt. Er sieht diese Dunkelheit, die im alltäglichen Leben um ihn herum mit einem künstlichen Licht konfrontiert wird, das wahres, angeborenes Licht werden kann, wenn ein Mensch lernt zu denken. Wann beginnt man zu lernen, zu denken? Ab dem Moment, in dem der Verstand solche Höhen erreicht, dass er den ruhigen Brennpunkt des Seins hinter dem "Krieg" der Phänomene entdeckt.
Wie versteht der Autor das Sein? Er setzt es eher als etwas Göttliches oder Mental Existierendes voraus, durch das ein Mensch, während er es entdeckt, sich der Quelle mit reinem Wasser näher fühlt und das "Abwasser" des dichotomen Alltags hinter sich lässt. Natürlich könnte er das Konzept des Seins von Anfang an explizit definieren und dann seine charakteristischsten Entfaltungen präsentieren, um die "Kreuzigung" der menschlichen Existenz besser hervorzuheben mit der Hoffnung auf "Auferstehung." In jedem Fall scheint es, dass der Autor entlang der Linie sucht, das Sein durch die Erfahrung des Nicht-Seins zu finden:
"Der Zugang zum 'wirklich Seienden', dem 'Sein' auf der Suche nach dem 'wirklich Seienden' erfolgt umgekehrt, beginnend mit der unmittelbaren Erfahrung des 'Nicht-Seins' im Sinne von 'Nicht-Leben', 'Nicht-Existenz' als 'Sein'" (S. 28).
Das Konzept des "Nicht-Seins" ist eines der schwierigsten und ständig untersuchten in der Geschichte der Philosophie. Seine Verwendung und eine entsprechende Interpretation können niemals endgültig sein. Im vorliegenden Buch identifiziert der Autor "Nicht-Sein" im "Fall" oder Verfall, könnte man sagen, des Seins, im Kontext der Entstehung und des Verfalls von Wesen. In einem indirekten Sinne sieht er einen "Zyklus" zwischen Sein und Nicht-Sein, ein Wandern des Seins, diktiert durch seine treibende Kraft, den Verstand. Die Frage, die sich hier stellt, ist diese: Sind der Verstand und das Sein zwei verschiedene Dinge oder eine einzige perpetuelle Bewegung? Was in dem besprochenen Werk sichtbar ist, ist, dass der Autor verschiedene Konstrukte des Verstandes verwendet, wie "chaotischer Verstand", "künstlicher Verstand" oder "Vorstellung des Verstandes", "Geist des Verstandes", "Seele des Verstandes."
Eine weitere Frage, die im Zusammenhang mit dem oben Genannten aufkommt, betrifft die Definition der Seele. Der Autor spricht vom "Geist der Seele" und formuliert eine Reihe seiner eigenen Beobachtungen oder Abgrenzungen, von denen jede eine besondere Analyse erfordert. Es gibt auch ein Triptychon von Konzepten: "Verstand-Geist-Seele", denen er jeweils einen Dynamismus oder eine Mobilität zuschreibt und nach einer Interaktion zwischen ihnen sucht. Es ist bemerkenswert, dass diese Konzepte in der langen Geschichte der Philosophie manchmal synonym oder identisch oder sogar als überlappend oder untergeordnet verwendet werden. Die Fortsetzung der Beobachtung oder des Lesens des Verlaufs des Seins durch seine Transformation in ein Nicht-Sein beschäftigt sich mit dem Konzept des Subjekts und der Person auf einer primär emotionalen Rollenbasis und spricht vom "Wort des Herzens" oder dem "herzlichen Wort." Diese letzten Phrasen oder Ausdrücke werden vom Autor geschaffen, ohne auf einen klassischen Text der Philosophie zu reagieren, um der Emotion Vorrang oder die primäre Rolle zu geben. Dies wird auch durch die Sprache belegt, die der Autor in seinem Gesamtwerk verwendet.
Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΝΤΟΣ
Aξιολόγηση βιβλίου από τον Δρ. Φιλοσοφίας Δημήτρη Τζωρτζόπουλο
Θα γράψουμε λίγες γραμμές για το βιβλίο του κ. Ρίνη με τον παραπάνω τίτλο ως κεντρικό. Υπό μια γενική έννοια, κατ’ αρχήν, χαρακτηρίζεται μορφικά από έναν δοκιμιακό λόγο και περιεχομενικά από μια βιωματική σύνθεση της ύπαρξης, όπως τη γνώρισε ο ίδιος ο συγγραφέας θεωρητικά μέσα από κείμενα μεγάλων διανοητών της φιλοσοφίας στην ιστορικότητά της και πρακτικά μέσα από τις δονήσεις της δικής του ανθρώπινης εμπειρίας. Οι προσδοκίες του συγγραφέα διαχέονται σε κάθε κεφάλαιο του βιβλίου, όπως το φως που πέφτει πάνω σε μια όχι και τόσο ομαλή επιφάνεια., και ανασυλλέγονται σε νοήματα, που προσπαθούν να αποτυπώσουν τον πολυδαίδαλο χαρακτήρα της κοινής πραγματικότητας. Πιο ειδικά διερωτάται πρωτίστως ο συγγραφέας για το πού βρίσκεται η πορεία του όντος καθ’ όλη τη σκοτεινή ημέρα της ύπαρξης. Βλέπει τούτη τη σκοτεινιά να αντιμετωπίζεται στην καθημερινότητα που τον περιτριγυρίζει με ένα τεχνητό φως, το οποίο μπορεί να γίνει αληθινό, πηγαίο φως, όταν μάθει ο άνθρωπος να σκέπτεται. Πότε αρχίζει να μαθαίνει να σκέπτεται; Από τότε που φτάνει σε τέτοια ύψη ο νους, ώστε πίσω από τον «πόλεμο» των φαινομένων να ανακαλύπτει την ήρεμη εστία του Όντος.
Πώς εννοεί το ον ο συγγραφέας; Το προϋποθέτει μάλλον ως κάτι το θεϊκώς ή νοητικώς υπάρχον, δυνάμει του οποίου ο άνθρωπος, όσο το ανακαλύπτει, τόσο αισθάνεται να πλησιάζει την πηγή με το καθαρό νερό και να αφήνει πίσω του τα «απόνερα» της διχοτομικής καθημερινότητας. Θα μπορούσε βέβαια να προσδιορίσει ρητά, ευθύς εξαρχής, την έννοια του όντος και στη συνέχεια να παρουσιάσει τις πιο χαρακτηριστικές του εκδιπλώσεις, έτσι ώστε να αναδείξει καλύτερα τη «σταύρωση» της ανθρώπινης ύπαρξης με την προσδοκία της «ανάστασης». Πάντως, φαίνεται, ο συγγραφέας κινείται στη γραμμή της αναζήτησης του όντος μέσα από τη βίωση του μη όντος:
«Η προσέγγιση του “όντως ον”, του “όντος” προς αναζήτηση του “όντως ον” γίνεται αντίστροφα, εκκινώντας από την άμεση βίωση του “μη όντος” με την έννοια της “μη ζωής”, της “μη υπάρξεως” ως “ον”» (σ. 28).
Η έννοια του «μη όντος» είναι μια από τις πιο δύσκολες και διαρκώς υπό έρευνα στην ιστορία της φιλοσοφίας. Η χρήση της και μια ανάλογη ερμηνεία ποτέ δεν μπορεί να είναι οριστική. Στο παρόν βιβλίο, ο συγγραφέας εντοπίζει το «μη ον» στην «έκπτωση» ή φθορά, θα μπορούσε να πει κανείς, του όντος, στο πλαίσιο της γένεσης και της φθοράς των όντων. Υπό μια έμμεση έννοια βλέπει έναν «κύκλο» μεταξύ όντος και μη όντος, μια περιπλάνηση του όντος, που υπαγορεύεται από την κινητήρια δύναμή του, τον νου. Το ζήτημα που προκύπτει εδώ είναι τούτο: ο νους και το ον είναι δυο διαφορετικά πράγματα ή μια ενιαία αεικινησία; Αυτό που είναι ορατό στην υπό συζήτηση εργασία είναι ότι ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ποικίλες κατασκευές του νου, όπως «χαοτικός νους», «τεχνητός νους» ή «φαντασία του νου», «πνεύμα του νου», «ψυχή του νου».
Ένα άλλο επίσης ερώτημα που εγείρεται σε συνάφεια και με τα παραπάνω σχετίζεται με το πώς ορίζεται η ψυχή. Ο συγγραφέας μιλάει για «το πνεύμα της ψυχής», διατυπώνοντας μια σειρά από δικές του διαπιστώσεις ή οριοθετήσεις, καθεμιά από τις οποίες χρειάζεται ειδική ανάλυση. Υπάρχει ακόμη ένα τρίπτυχο των εννοιών: «νους-πνεύμα-ψυχή», στην καθεμιά από τις οποίες αποδίδει μια δυναμική ή κινητικότητα και αναζητεί κάποια αλληλενέργειά τους. Σημειωτέον ότι αυτές οι έννοιες στη μακρά ιστορία της φιλοσοφίας άλλοτε χρησιμοποιούνται ως συνώνυμες ή ταυτόσημες είτε ακόμη και ως επάλληλες ή υπάλληλες. Συνεχίζοντας να παρακολουθεί ή να διαβάζει την πορεία του όντος μέσα από τη μετάλλαξή του σε μη ον ασχολείται με την έννοια του υποκειμένου και του προσώπου σε μια βάση κυρίως συναισθηματικού ρόλου και να μιλάει για τον «Λόγο της καρδιάς» ή τον «καρδιακό Λόγο». Αυτές οι τελευταίες φράσεις ή εκ-φράσεις δημιουργούνται από τον συγγραφέα, χωρίς να απαντούν σε κάποιο κλασικό κείμενο της φιλοσοφίας, για να δοθεί προτεραιότητα ή ο πρώτος ρόλος στο συναίσθημα. Τούτο μαρτυρεί και η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στη συνολική του εργασία.